# Base Vocabulary

### Common Nouns

- **Person**:

  - *mi* /mi/ – we
  - *zi* /zi/ – you
  - *baŋa* /ˈba.ŋa/ – child
  - *babaki* /baˈba.ki/ – elder
  - *muru* /ˈmu.ru/ – friend
  - *tonka* /ˈton.ka/ – enemy
  - *babu* /ˈba.bu/ – ancestor

- **Places**:

  - *hanga* /ˈhan.ga/ – wind
  - *danga* /ˈdaŋ.ga/ – edge (e.g., twilight edge)
  - *lunga* /ˈluŋ.ga/ – stream
  - *tanga* /ˈtaŋ.ga/ – land
  - *kibanda* /kiˈban.da/ – shelter

- **Nature**:

  - *maji* /ˈma.ji/ – water
  - *sora* /ˈso.ra/ – sun
  - *luŋga* /ˈluŋ.ga/ – river
  - *ŋokado* /ˈŋo.ka.do/ – veins
  - *hanaŋa* /ˈha.na.ŋa/ – tree
  - *ŋida* /ˈŋi.da/ – guide (e.g., wind guide)

- **Animals**:

  - *driftuŋa* /ˈdrif.tu.ŋa/ – gliding creature
  - *ŋama* /ˈŋa.ma/ – serpent
  - *mandu* /ˈman.du/ – beast

### Verbs

- *ngaŋga* /ˈŋaŋ.ga/ – to gather
- *shanda* /ˈʃan.da/ – to trade
- *tula* /ˈtu.la/ – to build
- *honga* /ˈhoŋ.ga/ – to survive
- *pasa* /ˈpa.sa/ – to share
- *nala* /ˈna.la/ – to honor
- *baŋa* /ˈbaŋ.ga/ – to listen
- *kina* /ˈki.na/ – to teach

### Adjectives

- *manga* /ˈmaŋ.ga/ – great
- *ŋolu* /ˈŋo.lu/ – small
- *tana* /ˈta.na/ – strong
- *suŋa* /ˈsu.ŋa/ – weak
- *kara* /ˈka.ra/ – bright
- *ŋamu* /ˈŋa.mu/ – dark

### Adverbs

- *na* /na/ – at/in/on
- *zi* /zi/ – to
- *ja* /ja/ – is/are
- *ma* /ma/ – not

### Cultural Terms

- *hangakiya* /ˈhaŋ.ga.ki.ja/ – wind craft (weatherworking)
- *maji'tunga* /ˈma.ji.tu.ŋa/ – water finding
- *han.ga.daŋa* /ˌhan.gaˈda.ŋa/ – twilight edge
- *baŋga'sora* /ˌbaŋ.gaˈso.ra/ – ritual walk

### Sample Phrases

1.  *Mi ngaŋga na han.ga.daŋa.*  
    /mi ˈŋaŋ.ga na ˌhan.gaˈda.ŋa/  
    "We gather at the twilight edge."

2.  *Maji ja tana.*  
    /maˈji ja ˈta.na/  
    "Water is strength."

3.  *Babaki ja kina na han.ga.*  
    /baˈba.ki ja ˈki.na na ˈhan.ga/  
    "The elders teach us about the wind."